Nhìn lại chiến lược quy hoạch đô thị Đà Nẵng 20 năm qua

Trước nguy cơ đóng băng BĐS, quy hoạch sử dụng đất là cấp thiết.

Sơ đồ điều chỉnh quy hoạch chung Đà Nẵng trong tương lai.

Nhìn lại chiến lược quy hoạch đô thị Đà Nẵng 20 năm qua

Sau 20 năm phát triển, Đà Nẵng đang đối mặt với việc tụt hậu trong quy hoạch và phát triển đô thị. Đó là nhận định của các chuyên gia tại hội thảo: Đà Nẵng – 20 năm quy hoạch và phát triển đô thị, vừa được tổ chức cuối tuần qua. Một điều dễ nhận thấy, chủ trương xuyên suốt của chính quyền Đà Nẵng là quy hoạch luôn đi trước và quyết tâm xây dựng Đà Nẵng thành thành phố văn minh, hiện đại, tầm cỡ khu vực, châu Á và lấy Singapore làm hình mẫu xây dựng.

Đà Nẵng thiếu quỹ đất        

Suốt 20 năm qua các tác giả đồ án quy hoạch chung Đà Nẵng chọn mô hình đô thị phát triển thấp tầng và đô thị sinh thái. Từ đây, các đồ án quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, dự án được triển khai rất nhanh, phủ kín quy hoạch toàn thành phố. Hậu quả là các quy hoạch chi tiết 1/500 nặng về phân lô nhỏ, khai thác tối đa đất đai dẫn dến tình trạng chia lô bán nền tràn lan.

Sai lầm này là nguyên nhân chính dẫn đến sau 20 năm thực hiện xây dựng theo quy hoạch chung, Đà Nẵng gần như cạn kiệt quỹ đất. Chưa tính đến tương lai xa, ngay lúc này thật khó tìm ra một khu đất vài chục héc-ta có ưu thế về địa điểm để xây dựng trung tâm thành phố mới hay trung tâm thương mại. Khi dân số tăng gấp đôi, gấp ba hiện nay, câu hỏi về đất đai đô thị khó có lời giải. Kiến trúc Đà Nẵng sẽ bước vào thời kỳ phát triển tự phát theo nhu cầu, tự chuyển đổi theo hình thức “thiếu gì làm nấy”. Vì vậy, khát vọng Đà Nẵng hiện đại, sôi động ngang tầm khu vực và châu Á như Singapore hay Hong Kong là không thể.

Quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch các tuyến giao thông tại Đà Nẵng.

Cần xây dựng lại chiến lược phát triển đô thị Đà Nẵng

Để đưa Đà Nẵng phát triển và sớm trở thành thành phố lớn ngang tầm châu Á, cần xem xét lại mô hình hiện tại của Đà Nẵng và có một tư duy mới mẻ về tái cấu trúc đô thị trên cơ sở tiếp cận các mô hình phát triển của đô thị tiên tiến. Mô hình các khu ở chia lô tràn lan không phải là phương thức tổ chức môi trường sống tiên tiến.

Cần “đại phẫu” để Đà Nẵng trở thành đô thị tầm cỡ, mà việc quan trọng nhất là tìm ra quỹ đất. Muốn làm được việc này trước hết phải chấm dứt cấp phép cho các dự án nhà ở tầng thấp và chia lô bán nền… các chuyên gia cũng cho rằng chưa thực sự cần thiết xây hầm chui vượt sông Hàn. Thành phố nên dành hơn 4.000 tỷ dự định đầu tư xây hầm vượt sông để mở rộng cầu quay sông Hàn hiện nay, xây dựng thêm các tuyến giao thông khác mức ở các điểm nóng đang xảy ra ùn tắc như hai đầu đường Nguyễn Văn Linh – nơi giáp sân bay quốc tế và Bảo tàng Chăm, vòng xuyến Nguyễn Tri Phương – Điện Biên Phủ…

Ông Đặng Việt Dũng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết: Hiện quỹ đất của Đà Nẵng gần như đã hết nên việc quy hoạch và phát triển đô thị Đà Nẵng đang đứng trước nhiều thách thức. Với tinh thần cầu thị, Đà Nẵng sẽ tiếp nhận những đóng góp, ý tưởng kiến thiết một cách nghiêm túc.

Nhu cầu nhà ở giá rẻ vẫn cao trong năm 2017

Có thể đáp ứng nhu cầu cư trú hoặc kinh doanh, lớp trẻ hiện nay có nhu cầu sở hữu chung cư ngay khi có khả năng về tài chính. Bất động sản cho người thu nhập thấp là một lựa chọn lý tưởng đối với những ai vừa bắt đầu sự nghiệp.

lai_suat_giam_day_nguoi_dan_do_tien_vao_bds_kinhdoanhnet
Thị trường BĐS vẫn đang rất sôi động.

Mặc dù thị trường bất động sản (BĐS) trong những tháng cuối năm 2016 liên tiếp đón nhận các dự án nhà ở giá bình dân được mở bán, nhưng so với nhu cầu đang rất cao, nhất là vào mùa cao điểm mua nhà cuối năm, nguồn cung này dường như vẫn không đủ cầu.

Năm 2016, thị trường ghi nhận sự bùng nổ nguồn cung, nhất là ở phân khúc nhà ở cao cấp. BĐS cao cấp có sự tăng cung mạnh mẽ. Số lượng các dự án cao cấp, dòng sản phẩm du lịch, nghỉ dưỡng triển khai trong năm được giới chuyên gia nhận định là vượt quá nhu cầu hiện tại. Trong khi đó, các dự án nhà ở bình dân trên dưới 1 tỷ đồng vẫn chiếm số lượng ít ỏi, cung không đủ cầu.

Đánh giá từ các chuyên gia BĐS cho thấy, xu hướng phát triển thị trường BĐS năm 2017 sẽ tập trung vào các giao dịch gồm những sản phẩm thuộc phân khúc nhà ở có giá bán từ 1 – 1,5 tỷ đồng. Trước nguy cơ bội thực dòng sản phẩm cao cấp, nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành BĐS bắt đầu chuyển hướng đẩy mạnh phát triển dòng sản phẩm nhà ở giá trung bình. Tuy nhiên, nếu so với nhu cầu mua hiện tại thì nguồn cung sản phẩm này vẫn khá hạn chế.

Theo GS Đặng Hùng Võ, năm 2016, phân khúc nghỉ dưỡng phát triển tốt. Khu vực miền Trung là tâm điểm của loại hình này với sự xuất hiện hàng loạt các dự án nghỉ dưỡng lớn ở Đà Nẵng, Phú Quốc, Nha Trang, Vũng Tàu, Phan Thiết,… Vì vậy, giá BĐS ở các khu vực này tăng chóng mặt. Nhiều dự án nghỉ dưỡng ở Phú Quốc, Đà Nẵng, Nha Trang thu hút các nhà đầu tư phía Bắc, chủ yếu là giới nhà giàu Hà Nội. Khu vực miền Bắc cũng sôi động khi các đại gia như Vingroup, SunGroup, FLC,… mạnh tay đổ vốn vào Sa Pa, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Vĩnh Phúc,…

Phân khúc nhà giá rẻ cũng được săn đón khi nguồn cầu lớn nhưng nguồn cung khan hiếm. Gói 30 nghìn tỷ đồng dừng hoạt động khiến phân khúc này càng gặp nhiều khó khăn khi không tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi. Nhận định về thị trường BĐS 2017, ông Võ cho biết: Năm 2017 sẽ tiếp tục tăng ổn định tại các phân khúc nhưng tập trung vào phân khúc nhà ở trung bình và giá rẻ. Cùng với đó, nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài tiếp tục chảy vào cũng sẽ tạo nhiều cơ hội phát triển nguồn cung nhà ở. Người tiêu dùng cũng sẽ được hưởng lợi ích bởi giá sản phẩm hợp lí, chất lượng nhà ở cũng như các tiện ích được đầu tư kỹ lưỡng.

dang_xa_ii_1
Cụm chung cư dành cho người thu nhập thấp.

Đồng tình với quan điểm trên, đại diện Hiệp hội BĐS TP.HCM cho rằng, năm 2017 BĐS sẽ tiếp tục duy trì tình trạng ổn định về cả giá bán và giao dịch. Riêng phân khúc biệt thự – nhà phố, căn hộ giá bình dân sức mua sẽ tăng do nguồn cung chất lượng tốt không nhiều và nhu cầu vẫn lớn. Đại diện lãnh đạo Bộ Xây dựng nhận định: Có khả năng cuối năm 2016 và đầu năm 2017, thị trường sẽ dư thừa nguồn cung cao cấp nhưng lại thiếu nhà giá rẻ dành cho người có thu nhập thấp. Trong khi các chủ đầu tư quá tập trung vào phát triển hàng hóa cao cấp thì khoảng 70% nhu cầu thị trường lại đang tập trung vào phân khúc nhà ở có giá trung bình trở xuống.

Như vậy, có thể thấy, các dự án nhà giá rẻ tuy có lực cầu rất lớn, nhưng số lượng những dự án này lại khá hạn chế, do đó phân khúc nhà ở giá bình dân tiếp tục là mục tiêu săn đón của nhiều người mua nhà, nhất là những người có nhu cầu thực về nhà ở.

Thị trường nhà ở giá rẻ thời kỳ kết thúc gói 30.000 tỷ

Sau thời kỳ đóng băng, thị trường địa ốc đã bước vào thời kỳ phục hồi nhờ sự hỗ trợ của gói 30.000 tỷ đồng. Mặc dù quy mô vẫn còn khiêm tốn nhưng với lãi suất ưu đãi 5%, nó đã phần nào tạo bệ đỡ cho thị trường, củng cố niềm tin cho người mua và các nhà phát triển dự án.

chiu-lai-suat
Gói 30.000 tỷ cũng có lãi suất đi kèm.

gói hỗ trợ dành cho phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ, do đó, khi thời gian giải ngân của gói 30.000 tỷ bắt đầu đến đoạn kết thì dường như phân khúc nhà ở này cũng vào giai đoạn đuối sức. Theo báo cáo của CBRE, kể từ đầu năm 2016, nguồn cũng phân khúc nhà giá rẻ tụt giảm mạnh mẽ. Đặc biệt tại TPHCM, khi lượng cung đang sát mức gần 4.000 căn vào quý 4/2015 thì bỗng giảm mạnh còn 2.000 căn vào quý 1/2016. Tại Hà Nội, nguồn cung phân khúc nhà giá rẻ cũng giảm mạnh trong 6 tháng đầu năm 2016.

Nguồn cung giảm kéo theo lượng giao dịch căn hộ cũng giảm mạnh. Điều này cho thấy, gói 30.000 tỷ hết hạn đã có tác động mạnh mẽ đến toàn bộ tâm lý của thị trường. Tại TPHCM lượng giao dịch nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ giảm xuống còn một nửa so với cách đây nửa năm. Để xoay sở trong tình trạng này, một số chủ đầu tư đang xem xét lại chính sách phát triển, một số dường như đang giãn tiến độ dự án, tìm nguồn vốn hợp lý để hỗ trợ người mua nhà, số còn lại chờ diễn biến vào cuối năm nay và quý I đầu năm sau để đánh giá lại nhu cầu và xu thế của thị trường.

monitor_monitorbat-dong-san
Người thu nhập thấp lựa chọn mua căn hộ chung cư.

Trong bối cảnh gói 30.000 tỷ đã đóng lại nhưng những gói hỗ trợ khác vẫn chỉ nằm trong kế hoạch thì người mua nhà vẫn có tâm lý chờ đợi. Điều này vô hình chung cũng gây khó khăn cho các doanh nghiệp BĐS trong quá trình lên kế hoạch triển khai dự án. Đối với nhà ở xã hội chủ đầu tư gặp vô vàn khó khăn khi không còn sự giúp sức từ gói 30.000 tỷ đồng của nhà nước. Những người mua nhà ở xã hội là những khách hàng có thu nhập thấp, nhiều khi còn không đủ mức thu nhập yêu cầu tối thiểu của ngân hàng. Chính vì vậy, khi gói ưu đãi lãi suất không còn thì cơ hội sở hữu căn nhà của họ dần trở thành cánh cửa hẹp. Một chuyên gia BĐS nêu ý kiến, chính phủ nên có quan điểm rõ ràng và cho thời gian cụ thể về gói hỗ trợ tiếp theo, nếu không có thì cũng nên thông báo rộng rãi để tránh tình trạng mập mờ khiến cả người mua nhà và doanh nghiệp gặp khó.

Cơ hội mua nhà ở giá rẻ sau khi gói 30.000 tỷ kết thúc

Vừa qua, gói tín dụng 30.000 tỷ đồng hỗ trợ mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ cơ bản đã “khép” cửa trong khi nhu cầu mua nhà ở giá rẻ vẫn tăng lên hàng nghìn căn mỗi năm. Vậy liệu còn cơ hội nào dành cho người thu nhập thấp và cực thấp được sở hữu căn nhà mơ ước của mình.

Mặc dù đã triển khai gói hỗ trợ này được gần 3 năm nhưng có rất nhiều người thu nhập trung bình không kịp hoàn thành thủ tục để được vay ưu đãi. Một vị Giám đốc ngân hàng BIDV cũng xác nhận, đến nay vẫn còn nhiều người dân liên lạc hoặc đến tận nơi để hỏi về gói tín dụng này.

khach-hang-lua-chon-can-ho-chung-cu-ha-noi_xkwd-jpg
Khách hàng lựa chọn căn hộ chung cư tại Hà Nội.

Vào cuối năm 2015, một cuộc điều tra, khảo sát, thống kê và tổng hợp nhu cầu về nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ được thực hiện bởi Viện nghiên cứu phát triển TP HCM. Dựa trên kết quả này, TP HCM sẽ xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở phân khúc này trong giai đoạn 2016 – 2020. Dù kết quả khảo sát chưa được công bố chính thức, nhưng theo lãnh đạo viện khẳng định, nhu cầu về nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ vẫn tiếp tục tăng cao, trong khi đó, nguồn cung đang chửng lại, hiện thấp hơn so với nhu cầu thực tế, do đó nhà ở phân khúc này luôn trong tình trạng khan hiếm.

Một chuyên gia kinh tế cũng khẳng định, nhu cầu nhà ở là cực kỳ lớn, hàng năm nhu cầu này lại tăng lên đến hàng nghìn căn khi có trên 95% những người trẻ hiện nay chưa có nhà và phải thuê nhà trọ.

Theo báo cáo của Công ty tư vấn CBRE trong quý I/2016, thị trường tại Hà Nội giao dịch sôi động nhưng chủ yếu rơi vào phân khúc cao cấp (chiếm 48%), trung cấp (chiếm 36%), nhà giá rẻ chỉ 16%. Nguyên nhân chính được cho là do tâm lý e ngại của người dân khi gói vay 30.000 tỷ đồng kết thúc. Đối với những người thu nhập thấp, việc vay thương mại là quá khó khăn khi không thể trả được nợ do lãi suất cao nên họ đã không còn hi vọng gì.

dkra-can-ho-xanh-diamondlotus-tong-quan-1468978574919
Căn hộ xanh Diamond Lotus – Thuộc phân khúc thị trường cao cấp.

Hiện nay, tại Hà Nội và TP.HCM, nhà giá rẻ với giá dưới 1 tỷ đồng/căn luôn trong tình trạng khan hiếm. Các chính sách áp dụng cho nhà xã hội, nhà thương mại giá rẻ thuộc diện vay gói tín dụng 30.000 tỷ cũng không còn, ngoại trừ một số dự án còn lại một số căn trước đó vẫn thuộc diện được vay 30.000 tỷ nhưng giao sau 1/6.

Một lãnh đạo của NHNN cho biết, Ngân hàng Chính sách xã hội đã được giao đảm bảo cho người dân vay mua nhà ở xã hội theo Nghị định 100 của Chính phủ và Thông tư 25 của NHNN. Theo thông tư này, lãi suất cho vay không vượt quá 50% lãi suất liên ngân hàng, do đó chỉ 5-6% / năm.

Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh và các nhân tố gây bất ổn

Hiệp hội Bất động sản TP HCM vừa có báo cáo đánh giá thị trường nhà đất 9 tháng đầu năm kèm theo thông điệp cảnh báo đã xuất hiện những dấu hiệu chững lại, tiềm ẩn nhiều nhân tố bất ổn.

Lệch pha cung cầu

Theo số liệu của Sở Xây dựng TP HCM, trong 9 tháng đầu năm 2016 đã có 47 dự án bắt đầu mở bán để huy động vốn, bao gồm 23.462 căn hộ chung cư (tỷ lệ 96,6%) và 999 nhà thấp tầng, trong đó, sản phẩm bất động sản trung cao cấp và cao cấp chiếm tỷ lệ lớn; thiếu nhà ở thương mại giá bán vừa túi tiền và nhà ở xã hội phục vụ người thu nhập thấp đô thị, người nhập cư.

Gia tăng nhiều nhà đầu tư kinh doanh bất động sản thứ cấp

9 tháng qua, thị trường tiếp tục có sự gia tăng số lượng nhà đầu tư kinh doanh bất động sản thứ cấp mua để cho thuê, nhưng phần lớn mua để bán lại kiếm lời, nhất là trong phân khúc thị trường bất động sản cao cấp và phân khúc trung bình khá, chiếm khoảng trên dưới 50% tùy theo dự án. So sánh với thời điểm bong bóng bất động sản 2007, tỷ lệ nhà đầu tư kinh doanh thứ cấp đã chiếm đến khoảng 70%, thì tỷ lệ hiện nay (trên dưới 50%) cũng rất đáng quan ngại. Riêng trong phân khúc nhà ở bình dân, căn hộ 1-2 phòng ngủ, giá bán hợp túi tiền thì ít hấp dẫn nhà đầu tư kinh doanh thứ cấp (chỉ chiếm khoảng trên dưới 5%), vì tỷ suất sinh lợi thấp.

d10bat-dong-san-tphcm-ndh
Bất động sản cao cấp tại thành phố Hồ Chí Minh.

Tăng trưởng tín dụng cao và tăng nợ xấu

Tăng trưởng tín dụng TP HCM đạt 13,26% so với cuối năm 2015, tăng gấp 1,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Lãi suất cho vay trong lĩnh vực bất động sản ở mức khoảng 8,7 – 9,9%, lãi suất huy động tiết kiệm giảm 0,3 – 0,4%, Tỷ lệ nợ xấu trên địa bàn thành phố chiếm khoảng 3,8% tổng dư nợ (trong khi chỉ tiêu nợ xấu dưới 3%).

Thiếu chính sách hỗ trợ tín dụng cho người mua nhà thu nhập thấp

Tháng 1/2013, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 02 triển khai thực hiện gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng để hỗ trợ thị trường bất động. Đến nay đã giải ngân được 28.344 tỷ đồng, đạt 86,3%. Riêng tại TP HCM, gói tín dụng ưu đãi này đã giải ngân được 6.927 tỷ đồng cho 10.532 khách hàng. Trong đó, 10.525 cá nhân, hộ gia đình vay 5.520 tỷ đồng và 7 doanh nghiệp được vay 1.406 tỷ đồng đầu tư dự án nhà ở xã hội. Gói 30.000 tỷ đồng về cơ bản đã kết thúc, trong lúc chính sách tín dụng nhà ở xã hội chưa triển khai được nên người thu nhập thấp đô thị và các đối tượng chính sách chưa có cơ hội để tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi để tạo lập nhà ở.

goldenmansion-orchardgarden-parkview
Dự án BĐS tăng trưởng kéo theo sự phát triển của thành phố.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP HCM, nếu không được xử lý kịp thời, thỏa đáng 4 nhân tố tiềm ẩn rủi ro trên, có thể gây tác động xấu đối với sự ổn định của thị trường trong thời gian tới.

Thị trường bất động sản cuối năm với nhiều cơ hội và nguy cơ tiềm ẩn

Thị trường BĐS vào giai đoạn cuối năm sẽ có rất nhiều động lực để tăng trưởng mạnh, nhưng bên cạnh đó cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ. Trước hết, ở phân khúc căn hộ chung cư, nguồn cung cuối năm được dự báo sẽ rất dồi dào, đến từ cả các nguồn cung cũ và những dự án mới, trong khi nhu cầu của người mua vẫn giữ ổn định.

bds
Người dân lên kế hoạch mua nhà, mua căn hộ.

Theo nhận định của sàn bất động sản Rồng bay, cuối năm 2016 thị trường BĐS sẽ hình thành 2 xu hướng. Đối với BĐS phân khúc trung bình và thấp sẽ có cơ hội tăng trưởng và giá nhà có thể tăng từ 3-5%. Tuy nhiên phân khúc cao cấp thì giá sẽ có xu hướng giảm bởi nguồn hàng được bung ra khá nhiều. Tuy nhiên với 2 điều luật mới được ban hành, thị trường BĐS giai đoạn cuối năm 2016 và năm 2017 có thể sẽ đón nhận làn sóng đầu tư mạnh mẽ đến từ người nước ngoài và Việt kiều.

Trong khi đó, với phân khúc bất động sản nghỉ dưỡng, thị trường vẫn sẽ sôi động ít nhất đến hết năm, thậm chí đến 2017. Đà Nẵng vẫn là tâm điểm khi rất nhiều nhà đầu tư kỳ vọng vào một sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường BĐS thành phố này, các doanh nghiệp lớn ồ ạt nhảy vào tạo nên những dự án bất động sản, các công trình khách sạn, khu nghỉ dưỡng đang mọc lên như nấm sau mưa chuẩn bị cho APEC 2017 sắp được tổ chức tại đây. Bên cạnh Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc cũng đang nổi lên với sự gia nhập của hàng loạt ông lớn tên tuổi trong ngành BĐS. Đến giờ có thể khẳng định năm 2016 là năm của BĐS nghỉ dưỡng và BĐS biển. Và xu hướng này sẽ vẫn tiếp tục trong năm 2017.

bds-da-nang
Bất động sản nghỉ dưỡng Đà Nẵng đang là tâm điểm của thị trường.

Tuy nhiên, thị trường vẫn còn tiềm ẩn những nguy cơ, đặc biệt có thể thấy ngay từ cuối năm 2016 đã có nhiều dấu hiệu chững lại của thị trường BĐS, khi nguồn cung tăng cao cả từ các dự án cũ và mới. Như tại thị trường Hà Nội, cuối năm 2016 sẽ có nghìn căn hộ của rất nhiều dự án chung cư mới được chào bán, trong khi đó, sức mua chỉ có dấu hiệu tăng nhẹ.

Mặc dù vậy, sức tăng trưởng giao dịch trên thị trường BĐS sẽ còn phụ thuộc khá lớn vào động thái của các ngân hàng. Nếu các ngân hàng có xu hướng giảm lãi suất vay sẽ tác động tốt đến tâm lý khách hàng trong việc chọn mua nhà, kích cầu vào thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường BĐS, tránh được nguy cơ bị chững lại.

Về tổng thể, thị trường BĐS cuối năm 2016 và đầu năm 2017 được Rồng bay đánh giá sẽ vẫn giữ sự ổn định tương đối. Nếu trong thời gian tới, nhà nước đưa ra thêm các chính sách mới hỗ trợ người dân mua nhà thì sẽ kích thích thị trường BĐS tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Nhưng đây cũng là thời điểm thích hợp cho những nhà đầu tư, khi có thể lựa chọn trong một nguồn hàng dồi dào, giá ổn định và nhận được nhiều ưu đãi từ chủ đầu tư.